မြက်ခင်းပြုပြင်ထိန်းသိမ်းမှုတွင် ရေလိုအပ်ချက်သည်လည်း အလွန်အရေးကြီးပါသည်။ မြက်ခင်းတွင် ဓာတ်မြေဩဇာနှင့် ပိုးသတ်ဆေးများ ပက်ဖျန်းပြီးနောက် အချိန်မီ ရေလောင်းရန် လိုအပ်ပါသည်။ တစ်ဖက်တွင် မြက်ခင်းမှ အာဟာရဓာတ်များ စုပ်ယူမှုကို မြှင့်တင်ပေးနိုင်ပါသည်။ အခြားတစ်ဖက်တွင် မြက်ခင်း၏ အရွက်များတွင် ကပ်နေသော ဓာတ်မြေဩဇာ၊ ပိုးသတ်ဆေးနှင့် ဖုန်မှုန့်များကို ဆေးကြောပစ်နိုင်ပြီး ဓာတ်မြေဩဇာနှင့် ပိုးသတ်ဆေးများ၏ ဆိုးကျိုးများကို လျှော့ချပေးနိုင်ပြီး မြက်ခင်း၏ အလှဆင်တန်ဖိုးကို မြှင့်တင်ပေးနိုင်ပါသည်။ မကြာသေးမီနှစ်များအတွင်း ရာသီဥတုမမှန်မှုကြောင့် တောင်ပိုင်းဒေသတွင် အပူချိန်မြင့်မားလာပြီး ဆောင်းရာသီမြက်ခင်းအတွက် နွေရာသီတွင် ရှင်သန်ရန် အလွန်ခက်ခဲပါသည်။ ဤအချိန်တွင် ညနေခင်းတွင် ရေလောင်းခြင်းဖြင့် မြက်ခင်း၏ နွေရာသီတွင် ရှင်သန်နိုင်စွမ်းကို မြှင့်တင်ပေးနိုင်ပါသည်။ မြောက်ပိုင်းဒေသတွင် နွေဦးရာသီတွင် မိုးရွာသွန်းမှု မကြာခဏ နည်းပါးလေ့ရှိသည်။ ဆောင်းရာသီမတိုင်မီ ရေခဲရေဖြင့် တစ်ကြိမ်ရေလောင်းခြင်းဖြင့် မြက်ခင်း၏အမြစ်များသည် ရေကို အပြည့်အဝစုပ်ယူနိုင်ပြီး မြက်ခင်း၏ ဆောင်းရာသီတွင် ရှင်သန်နိုင်စွမ်းကို မြှင့်တင်ပေးနိုင်ပါသည်။ တောင်ပိုင်းဒေသတွင် နွေဦးရာသီတွင် ရေလောင်းခြင်းဖြင့် မြက်ခင်း၏ အစောပိုင်းစိမ်းလန်းစိုပြည်မှုကို မြှင့်တင်ပေးနိုင်ပါသည်။
၁။ မြက်ခင်းပြင်ရေလောင်းရန် လိုအပ်ချက်များ
အဓိကအားဖြင့် ရေလောင်းခြင်း၏ ပြင်းထန်မှု၊ တသမတ်တည်းဖြစ်မှုနှင့် အမှုန်အမွှားများဖြစ်ပေါ်စေခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။
ပြင်းထန်မှုမြက်ခင်းရေလောင်းခြင်း(sprinkler irrigation)။ မြက်ခင်းဖျန်းစနစ်ဖြင့် ရေလောင်းခြင်း၏ ပြင်းအားဆိုသည်မှာ မြက်ခင်းပေါ်တွင် ဖျန်းထားသော ရေအနက် သို့မဟုတ် တစ်ယူနစ်ဧရိယာပေါ်တွင် တစ်ကြိမ်လျှင် ဖျန်းသောရေပမာဏကို ရည်ညွှန်းသည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် မြေမျက်နှာပြင်ပေါ်သို့ ရေကျသည်နှင့် မြေဆီလွှာထဲသို့ ချက်ချင်းစိမ့်ဝင်နိုင်ရန် လိုအပ်ပါသည်။ မြေဆီလွှာ၏ အသွင်အပြင်အမျိုးမျိုးသည် ဖျန်းစနစ်ဖြင့် ရေလောင်းခြင်း ပြင်းအားကို ကွဲပြားစေသည်။ ဖျန်းစနစ်ဖြင့် ရေလောင်းခြင်း တစ်သမတ်တည်းဖြစ်ခြင်း။ ဖျန်းစနစ်ဖြင့် မြက်ခင်းကြီးထွားမှု၏ အရည်အသွေးသည် ဖျန်းစနစ်ဖြင့် ရေလောင်းခြင်း တစ်သမတ်တည်းဖြစ်ခြင်းအပေါ် အဓိကမူတည်သည်။ အတွေ့အကြုံများအရ ဖျန်းစနစ်ခေါင်း၏ အကွာအဝေးအတွင်း မြက်ခင်းမြက်သည် သပ်ရပ်စွာနှင့် လှပစွာ ကြီးထွားသည်။ ရေအနည်းငယ်သာရှိသော သို့မဟုတ် မရှိသောနေရာများတွင် မြက်ခင်းမြက်သည် အဝါရောင်-အညိုရောင်အဖြစ် ပေါ်လာပြီး အချို့မှာ ညှိုးနွမ်းသေဆုံးသွားပြီး မြက်ခင်း၏ အလုံးစုံအသွင်အပြင်ကို ထိခိုက်စေပါသည်။
ရေဖြန်းပိုက်ဖြင့် ရေဖြန်းခြင်း (sprinkler irrigation)။ ရေဖြန်းခြင်းဆိုသည်မှာ ရေဖြန်းပိုက်၏ လေထဲတွင် ရေဖြန်းတံ၏ ရေဖြန်းခြင်းနှင့် ကြေမွခြင်းအဆင့်ကို ရည်ညွှန်းသည်။ မြက်ခင်းပြင်တည်ဆောက်ခြင်း၏ အစောပိုင်းအဆင့်တွင် ရေဖြန်းစက်များသည် အလွန်ကြီးမားပါက ပျိုးပင်များကို ပျက်စီးစေနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် ပျိုးပင်အဆင့်တွင် ဂျုံကောက်ရိုး သို့မဟုတ် သဲကဲ့သို့သော သီးနှံကောက်ရိုးဖြင့် ရေဖြန်းပိုက်ကို ဖုံးအုပ်ထားခြင်းသည် အကောင်းဆုံးဖြစ်သည်။
၂။ မြက်ခင်းကို ရေလောင်းသည့် အကြိမ်အရေအတွက်
မြက်ခင်းကို ရေလောင်းသည့်အကြိမ်အရေအတွက်ကို ဆုံးဖြတ်ရာတွင် အထက်ဖော်ပြပါအချက်များကို ဂရုတစိုက်ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာလေ့လာပြီး ရေလောင်းသင့်တင့်သောအကြိမ်အရေအတွက်ကို ဆုံးဖြတ်သင့်သည်။ ရေလောင်းချိန်များလွန်းခြင်းသည် မြက်ခင်းပျက်စီးမှုမြင့်မားခြင်း၊ နင်းခြေခြင်းကို ခံနိုင်ရည်မရှိခြင်းနှင့် ကြီးထွားမှုအားနည်းခြင်းတို့ကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။ ရေလောင်းချိန်များလွန်းခြင်းသည် ရေမရှိခြင်းကြောင့် မြက်ခင်း၏ပုံမှန်ကြီးထွားမှုကို ကန့်သတ်ထားပြီး မြက်ခင်းအရည်အသွေးကို ထိခိုက်စေပါသည်။ မြေဆီလွှာအစိုဓာတ်သည် မြက်ခင်းမှခွင့်ပြုထားသော အနည်းဆုံးကန့်သတ်ချက်သို့ ကျဆင်းသွားသောအခါ ရေလောင်းခြင်းကို ပြုလုပ်သင့်သည်။ မြက်ခင်းမှခွင့်ပြုထားသော မြေဆီလွှာအစိုဓာတ်ပါဝင်မှုရောက်ရှိသောအခါ ရေလောင်းခြင်းကို ရပ်တန့်သင့်သည်။
ပုံမှန်အခြေအနေများတွင် မိုးမရွာသောရာသီတွင် တစ်ပတ်လျှင် ၁-၂ ကြိမ် ရေလောင်းနိုင်သည်။ မိုးမရွာဘဲ ကြာရှည်စွာနေပါက ရေ ၂-၃ ကြိမ် ဆက်တိုက်လောင်းနိုင်သည်။ မဟုတ်ပါက မိုးခေါင်မှုကို သက်သာစေရန် ခက်ခဲပါသည်။ ကျွန်ုပ်၏နိုင်ငံမြောက်ပိုင်းတွင်တည်ထောင်ထားသော မြက်ခင်းများရေလောင်းခြင်းကို နွေဦးရာသီတွင် မြက်ခင်းများ မပေါက်မီနှင့် ဆောင်းဦးရာသီတွင် မြက်ခင်းများ ကြီးထွားမှု ရပ်တန့်တော့မည့်အချိန်တွင် တစ်ကြိမ်သာ ပြုလုပ်လေ့ရှိပြီး ၎င်းတို့မှာ "နွေဦးရေ" နှင့် "အေးခဲနေသောရေ" တို့ဖြစ်သည်။ ဤရေလောင်းခြင်းနှစ်မျိုးသည် မြောက်ပိုင်းမြက်ခင်းများအတွက် အလွန်အရေးကြီးပါသည်။
၃။ မြက်ခင်းပြင်ရှိ အရွက်များပေါ်တွင် ဆုတောင်းရေလောင်းခြင်း
အချို့ကိစ္စများတွင် မြေဆီလွှာအစိုဓာတ်လုံလောက်သော်လည်း၊ အထူးသဖြင့် အနိမ့်ပိုင်းမြက်ခင်းပြင်များတွင် နေ့လယ်ပိုင်းတွင် ညှိုးနွမ်းသွားတတ်သည်။ ၎င်းသည် မြက်ခင်းပြင်မြက်၏ အမြစ်ဖြန့်ဖြူးမှုတိမ်ခြင်း၊ မြက်သေအလွှာထူထပ်ခြင်းနှင့် ရောဂါများ သို့မဟုတ် မြေဆီလွှာတွင် ရေဝပ်ခြင်းနှင့် ကျစ်လစ်ခြင်းကြောင့် လေဝင်လေထွက်မကောင်းခြင်းတို့နှင့် ဆက်စပ်နေနိုင်သည်။ မြက်ခင်းပြင်မြက်၏ ရေငွေ့ပျံခြင်းနှင့် ရေငွေ့ပျံခြင်းသည် အမြစ်စနစ်၏ စုပ်ယူနိုင်စွမ်းထက် ကျော်လွန်သွားသောအခါ၊ အပင်ကိုယ်ထည်ရှိ ရေဓာတ်ချို့တဲ့ပြီး ညှိုးနွမ်းသွားတတ်သည်။
အရွက်များဖြင့် ပက်ဖျန်းခြင်းသည် မြက်ခင်းတည်ဆောက်ခြင်းနှင့် ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းခြင်း၏ အရေးကြီးသော အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ မြက်ခင်းရွက်များကို ပက်ဖျန်းခြင်းသည် မြက်ခင်းမြေနှင့် မြက်ခင်းပင်တစ်ရှူးများ၏ အပူချိန်ကို လျှော့ချပေးနိုင်ပြီး ရေငွေ့ပျံခြင်းကို လျှော့ချပေးနိုင်ကာ မြက်ခင်းပင်များတွင် ရေလိုငွေပြမှုကို ပြန်လည်ဖြည့်တင်းပေးနိုင်သည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင်၊ အရွက်များမှ အန္တရာယ်ရှိသော အရာများကို ဆေးကြောနိုင်သည်။ မြက်ခင်းနှင့် မျိုးစေ့များအပါအဝင် အသစ်စိုက်ပျိုးထားသော မြက်ခင်းများတွင် ရေပက်ဖျန်းခြင်းသည် ရေဓာတ်ခန်းခြောက်ခြင်းကို ရှောင်ရှားနိုင်ပြီး စိုစွတ်နေစေကာ အမြစ်ကြီးထွားမှုကို မြှင့်တင်ပေးနိုင်သည်။ ပိုးမွှားများနှင့် ရောဂါများကြောင့် ပျက်စီးနေသော မြက်ခင်းများတွင် ရေပက်ဖျန်းခြင်းသည် အမြစ်အသစ်များ ကြီးထွားမှုကို မြှင့်တင်ပေးကာ ၎င်းတို့၏ ရေစုပ်ယူနိုင်စွမ်းကို မြှင့်တင်ပေးပြီး ၎င်းတို့၏ တက်ကြွမှုကို လျင်မြန်စွာ ပြန်လည်ရရှိစေနိုင်သည်။
ပို့စ်တင်ချိန်: ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၈ ရက်