မြက်ခင်းစီမံခန့်ခွဲမှုနည်းပညာ

မြက်ခင်းပြင်များသည် လေကို သန့်စင်ပေးခြင်း၊ ဖုန်မှုန့်များကို စုပ်ယူခြင်း၊ ဆူညံသံများကို ကာကွယ်ပေးခြင်း၊ ညစ်ညမ်းမှုကို ခုခံခြင်းနှင့် ဆေးဝါးများကို စုပ်ယူခြင်း၊ မြေဆီလွှာ တိုက်စားမှုကို လျှော့ချခြင်း၊ မြေဆီလွှာဖွဲ့စည်းပုံကို တိုးတက်ကောင်းမွန်စေခြင်း၊ နေရောင်ခြည်ကို နှေးကွေးစေခြင်း၊ မျက်စိအမြင်အာရုံကို ကာကွယ်ပေးခြင်းနှင့် ပြန်လည်ကောင်းမွန်စေခြင်း၊ မြို့ကြီးများကို စိမ်းလန်းစိုပြည်စေပြီး လှပစေခြင်း၊ မြို့ပြဂေဟစနစ်ကို တိုးတက်ကောင်းမွန်စေခြင်း စသည့် လုပ်ဆောင်ချက်များ ရှိပါသည်။

မြက်ခင်းပြင်များသည် အဆက်မပြတ် တိုးချဲ့လျက်ရှိသည်။ သို့သော် ပြည်တွင်းမြက်ခင်းပြင်များသည် ယေဘုယျအားဖြင့် ယိုယွင်းပျက်စီးပြီး ၃-၅ နှစ်အတွင်း စွန့်ပစ်ခံရပြီး အချို့မြက်ခင်းပြင်များသည် စိုက်ပျိုးပြီးနောက်တွင်ပင် မြုံသွားကြသည်။ ပြည်ပတွင် ပြီးပြည့်စုံသော ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းမှုနည်းပညာရှိသော မြက်ခင်းပြင်များကို အသုံးပြုသည့်ကာလမှာ ၁၀-၁၅ နှစ်ထက်ပိုသည်။ အကြောင်းရင်းမှာ ကျွန်ုပ်၏နိုင်ငံ၏ မြက်ခင်းပြင်ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းမှုနည်းပညာသည် လုံလောက်စွာ မရင့်ကျက်သေးပါ၊ အဓိကအားဖြင့် ချုံ့ခြင်း၊ မြေဩဇာကျွေးခြင်း၊ ရေသွင်းခြင်းနှင့် ပိုးမွှားထိန်းချုပ်ခြင်းကဲ့သို့သော မသင့်လျော်သော သို့မဟုတ် အချိန်မတန်မီ ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းမှုနည်းစနစ်များကြောင့်ဖြစ်သည်။ မြက်ခင်းပြင်ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းမှုနှင့် စီမံခန့်ခွဲမှုနည်းပညာ၏ အဓိကအချက်များကို အောက်ပါအတိုင်း အကျဉ်းချုပ်ဖော်ပြထားပါသည်။

၁။ ဖြတ်တောက်ခြင်း တစ်ပြေးညီဖြတ်တောက်ခြင်းသည် အရေးကြီးဆုံးချိတ်ဆက်မှုဖြစ်သည်မြက်ခင်းပြုပြင်ထိန်းသိမ်းမှု။ မြက်ခင်းကို အချိန်မီ မညှပ်ပါက ၎င်း၏ ပင်စည်၏ အပေါ်ပိုင်းသည် အလွန်လျင်မြန်စွာ ကြီးထွားလာပြီး တစ်ခါတစ်ရံတွင် အစေ့များ ထွက်လာကာ နင်းခြေမှုဒဏ်ခံနိုင်သော အောက်ပိုင်းမြက်၏ ကြီးထွားမှုကို အဟန့်အတားဖြစ်စေပြီး ၎င်းကို လွင်တီးခေါင်ဖြစ်စေသည်။
မြက်ခင်းညှပ်ချိန်သည် ယေဘုယျအားဖြင့် မတ်လမှ နိုဝင်ဘာလအထိဖြစ်ပြီး တစ်ခါတစ်ရံတွင် ဆောင်းရာသီပူနွေးသောနှစ်များတွင်လည်း ညှပ်ရန် လိုအပ်ပါသည်။ မြက်ခင်းညှပ်အမြင့်သည် ယေဘုယျအားဖြင့် ၁/၃ မူကို လိုက်နာသည်။ ပထမဆုံးညှပ်ခြင်းကို မြက်ခင်းအမြင့် ၁၀-၁၂ စင်တီမီတာရှိပြီး ကောက်ရိုးအမြင့် ၆-၈ စင်တီမီတာရှိသည့်အခါ ပြုလုပ်သည်။ ညှပ်သည့်အကြိမ်အရေအတွက်သည် မြက်ခင်း၏ကြီးထွားနှုန်းပေါ်တွင် မူတည်သည်။ ပြည်ပတွင် အရည်အသွေးမြင့်မြက်ခင်းများကို တစ်နှစ်လျှင် ၁၀ ကြိမ်ထက်ပို၍ သို့မဟုတ် ရာပေါင်းများစွာပင် ညှပ်လေ့ရှိသည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် မေလနှင့် ဇွန်လများသည် မြက်ခင်းများ၏ အပြင်းထန်ဆုံးကြီးထွားချိန်များဖြစ်ပြီး ၇-၁၀ ရက်တိုင်း ၁-၂ ကြိမ်နှင့် အခြားအချိန်များတွင် ၁၀-၁၅ ရက်တိုင်း ၁-၂ ကြိမ် ညှပ်ကြသည်။ အကြိမ်များစွာ ညှပ်ပြီးနောက် မြက်ခင်းသည် အမြစ်များဖွံ့ဖြိုးလာပြီး ဖုံးအုပ်နိုင်စွမ်းအားကောင်းလာရုံသာမက နိမ့်ကျပြီး အရွက်များပါးလွှာလာပြီး အလှဆင်တန်ဖိုးလည်း မြင့်မားသည်။
မြက်ခင်းကို မြက်ရိတ်သည့်အခါ မြက်ရိတ်ခါးပတ်သည် အပြိုင်ဖြစ်ရမည်ဖြစ်ပြီး မြက်ရိတ်ပြီးတိုင်း ဦးတည်ရာကို ပြောင်းလဲရမည်။ မိုးခေါင်ရေရှားမှုတွင် မြက်ရိတ်ထားသော မြက်ကို မြက်ခင်းပေါ်တွင် ထား၍ အအေးခံနိုင်သော်လည်း ကြာရှည်စွာ မထားသင့်ပါ၊ မဟုတ်ပါက မြက်ခင်းကို အလွယ်တကူ ပျော့ပျောင်းစေပြီး ဖြည်းဖြည်းချင်း ကြီးထွားကာ ဘက်တီးရီးယားများ ပေါက်ဖွားစေပါသည်။ မြက်ခင်း၏ အနားစွန်းများကို လှပစေရန်အတွက် ကတ်ကြေးဖြင့် ယေဘုယျအားဖြင့် ညှပ်လေ့ရှိသည်။

၂။ မြေဩဇာကျွေးခြင်း မြေဩဇာကျွေးခြင်းသည် မြက်ခင်းပြုပြင်ထိန်းသိမ်းမှု၏ နောက်ထပ်အရေးကြီးသော အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ မြက်ခင်းကို အကြိမ်များစွာ ရိတ်လေ၊ မြေဆီလွှာမှ အာဟာရဓာတ်များ ပိုမိုစုပ်ယူလေဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ကြီးထွားမှုကို ပြန်လည်ရရှိစေရန် လုံလောက်သော အာဟာရဓာတ်များကို ဖြည့်စွက်ပေးရမည်။ မြေဩဇာလိုအပ်ချက်အရေအတွက်သည် မြက်ခင်းအမျိုးအစားပေါ် မူတည်၍ ကွဲပြားသည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် မြက်ခင်းများကို တစ်နှစ်လျှင် ၇-၈ ကြိမ် မြေဩဇာကျွေးသည်။ အာရုံစူးစိုက်ထားသော မြေဩဇာကျွေးချိန်သည် ဧပြီလမှ အောက်တိုဘာလအတွင်းဖြစ်ပြီး အထူးသဖြင့် အောက်တိုဘာလတွင် ဆောင်းဦးရာသီ မြေဩဇာသည် အထူးအရေးကြီးသည်။ မြေဩဇာကျွေးသည့်အခါ မြက်ခင်းသို့ အာဟာရဓာတ် ၁၂ မျိုး တစ်ပြိုင်နက်တည်း ထောက်ပံ့ပေးသည့် ထိရောက်မှုမြင့်မားသော အိုင်ယာလန်ကို အသုံးပြုပါ၊ ၎င်းသည် ဘေးကင်းပြီး ပျိုးပင်များကို မထိခိုက်စေဘဲ မာကျောခြင်းကို ကာကွယ်ပေးသည်။

၃။ ရေလောင်းခြင်း- မြက်ခင်းမြက်အမျိုးအစား အမျိုးမျိုးကြောင့် မိုးခေါင်မှုဒဏ်ခံနိုင်မှု ကွဲပြားသည်။ ကြီးထွားမှုအားကောင်းသောအဆင့်တွင် ရေအလုံအလောက်လိုအပ်သည်။ ထို့ကြောင့် ကောင်းမွန်သော မြက်ခင်းကို ထိန်းသိမ်းရန်အတွက် အချိန်မီရေလောင်းခြင်းသည် နောက်ထပ်နည်းလမ်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် ပူပြင်းခြောက်သွေ့သောရာသီတွင် မနက်နှင့်ညနေ ၅ ရက်မှ ၇ ရက်တစ်ကြိမ် ရေလောင်းပြီး အမြစ်များကို ၁၀ မှ ၁၅ စင်တီမီတာအထိ ရေစွတ်ပါ။ မြေဆီလွှာအမြစ်များကို စိုထိုင်းမှုမှ ကာကွယ်ရန် အခြားရာသီများတွင် ရေလောင်းရန် အကြံပြုလိုသော်လည်း ရေလောင်းသည့်အခါ ဘက်ပေါင်းစုံဖြန်းခြင်းနှင့် ရေဖြန်းခြင်းမရှိဘဲ ရေလောင်းခြင်းသည် အကောင်းဆုံးဖြစ်ပြီး ရေလောင်းခြင်းကို တစ်ပြေးညီဖြစ်စေရန်၊ ရေချွေတာရန်နှင့် မြက်ခင်းမျက်နှာပြင်ပေါ်ရှိ ဖုန်မှုန့်များကို ဖယ်ရှားရန်ဖြစ်သည်။

၄။ လေဝင်လေထွက်ကောင်းစေရန်အတွက် မြေဆီလွှာကို ထိုးဖောက်ခြင်းနှင့် ခက်ရင်းခွခြင်း- မြက်ခင်းကို လေဝင်လေထွက်ကောင်းစေရန် တစ်နှစ်လျှင် ၁-၂ ကြိမ် ထိုးဖောက်ပြီး ခက်ရင်းခွရန် လိုအပ်ပြီး မြက်ခင်းကြီးများအတွက် ထိုးဖောက်ကိရိယာကို အသုံးပြုသည်။ တူးဖော်ပြီးနောက် မြက်ခင်းကို သဲဖြင့်ဖြည့်ပြီးနောက် သွားဖြင့်ခြစ်တံနှင့် မာကျောသောတံမြက်စည်းကို အသုံးပြု၍ သဲပုံများကို ညီညာစွာ လှည်းကျင်းစေခြင်းဖြင့် သဲသည် အပေါက်ထဲသို့ စိမ့်ဝင်ပြီး သတ္တိကို ထိန်းသိမ်းကာ မြေဆီလွှာ နက်ရှိုင်းစွာ စိမ့်ဝင်မှုကို တိုးတက်စေသည်။ မြက်ခင်းမျက်နှာပြင်ပေါ်ရှိ သဲအလွှာ၏ အထူသည် ၀.၅ စင်တီမီတာထက် မပိုစေသင့်ပါ။ နေရာငယ်များနှင့် ပေါ့ပါးသော ရွှံ့နွံမြက်ခင်းများတွင် လေဝင်လေထွက်ကောင်းစေရန်အတွက် တူးရန်ခက်ရင်းကို အသုံးပြု၍ ၈-၁၀ စင်တီမီတာ အကွာအဝေးနှင့် အနက်တွင် တူးနိုင်ပြီး ခက်ရင်းခေါင်းသည် မြေဆီလွှာတုံးများ မဖြစ်ပေါ်စေရန် တည့်တည့်ဝင်ထွက်နိုင်သည်။ မြေဆီလွှာအမျိုးမျိုးအတွက် ခက်ရင်းများ၏ သတ်မှတ်ချက်များကို ပြောင်းလဲနိုင်ပြီး ဂေါ်ပြားများကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်သည်။ ဂေါ်ပြားများ တူးဖော်သည့်အခါ အမြစ်များ သန်မာစွာ ကြီးထွားစေရန်အတွက် မြက်ခင်းမြက်အမြစ်အချို့ကို ဖြတ်တောက်နိုင်သည်။ မြေဆီလွှာ လေဝင်လေထွက်ကောင်းစေရန်အတွက် တူးဖော်ရန်နှင့် ခက်ရင်းခွရန် အကောင်းဆုံးအချိန်မှာ နှစ်စဉ် နွေဦးရာသီအစောပိုင်းတွင် ဖြစ်သည်။

၅။ ပေါင်းပင်များ ဖယ်ရှားခြင်း။ ပေါင်းပင်များကို “စောစောဖယ်ရှားခြင်း”၊ “သေးငယ်စွာဖယ်ရှားခြင်း” နှင့် “ဖယ်ရှားခြင်း” မူကို လိုက်နာသင့်သည်။ ဓားအနည်းငယ်ကို အသုံးပြုပြီး များပြားပြီး ပြင်းအားများသော ပမာဏအတွက် ဂေါ်ပြားကို အသုံးပြုပြီးနောက် မြေပြင်ကို ညှိပြီး ပြန်လည်စိုက်ပျိုးပါ။ ထို့အပြင်၊ Caohejing၊ Matangjing၊ Caokuojing၊ Hekuojing၊ Mieshajing၊ Pujujing နှင့် အခြားပစ်မှတ်ထား ဘေးကင်းသော ပေါင်းသတ်ဆေးများကဲ့သို့သော ရွေးချယ်ထားသော ဓာတုပေါင်းသတ်ဆေးများကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါသည်။ လေတိုက်နှုန်းနည်းပြီး နေသာသောနေ့တွင် ဖြန်းပါ၊ အပူချိန်သည် ၂၅ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်အထက် ရှိသင့်ပြီး ထို့နောက် ဆေးအာနိသင် အလွန်မြန်ဆန်ပြီး ပေါင်းသတ်ဆေးများကို သင့်လျော်စွာ ရောစပ်ခြင်းဖြင့် ဆေးအာနိသင် တိုးတက်စေနိုင်သည်။ သို့သော် ဆန့်ကျင်ဘက်ရလဒ်များကို ရှောင်ရှားရန် သတိထားပါ။

၆။ ပိုးမွှားနှင့်ရောဂါထိန်းချုပ်ရေး မြက်ခင်းရောဂါအများစုသည် သံချေး၊ အမှုန့်မှို၊ စလီကော်တီနီးယား၊ အန်သရက်နို့စ် စသည်တို့ကဲ့သို့သော မှိုများဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် မြေဆီလွှာရှိ သေနေသောအပင်များ၏ အမြစ်များ၊ ပင်စည်များနှင့် အရွက်များတွင် မကြာခဏရှိနေတတ်သည်။ ၎င်းတို့သည် သင့်လျော်သောရာသီဥတုအခြေအနေများနှင့်ကြုံတွေ့ရသောအခါ၊ ၎င်းတို့သည် မြက်ခင်းကို ကူးစက်ပြီး ထိခိုက်စေကာ မြက်ခင်းကြီးထွားမှုကို နှောင့်ယှက်ပြီး အဝါရောင် သို့မဟုတ် အပိုင်းပိုင်း သို့မဟုတ် အတုံးများအဖြစ် သေဆုံးစေသည်။ ကာကွယ်ခြင်းနှင့် ထိန်းချုပ်ခြင်းနည်းလမ်းမှာ ရောဂါ၏ကူးစက်မှုစည်းမျဉ်းများအတိုင်း ကာကွယ်ရန် သို့မဟုတ် ကုသရန် မှိုသတ်ဆေးများကို အသုံးပြုရန်ဖြစ်သည်။ ကာကွယ်ရန်အတွက် အသုံးများသော မှိုသတ်ဆေးများတွင် carbendazim၊ thiophanate-methyl စသည်တို့ ပါဝင်သည်။ မြက်ခင်းများကို ထိခိုက်စေသော ပိုးမွှားများတွင် noctuid ပိုးလောင်း၊ armyworms၊ ခရုများ၊ ပိုးကောင်များ၊ ပုရွက်ဆိတ်များ စသည်တို့ကဲ့သို့ အရွက်စားနှင့် အမြစ်စားပိုးမွှားများ ပါဝင်သည်။ အသုံးများသော ပိုးသတ်ဆေးများတွင် Bichrysanthemum ပါဝင်သည်။ ကာကွယ်ခြင်းနှင့် ထိန်းချုပ်ခြင်းတွင် မြက်ခင်းကို နိမ့်နိမ့်လေးညှပ်ပြီးနောက် ပက်ဖျန်းသင့်သည်။

၇။ ပြန်လည်ဆန်းသစ်ခြင်းနှင့် ပြန်လည်နုပျိုစေခြင်းမြေဆီလှိမ့်ခြင်းမြက်ခင်းဟာ ဆံပင်ကျွတ်တာ ဒါမှမဟုတ် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းသေနေရင် အချိန်မီ ပြန်လည်ပြုပြင်ပြီး အားကောင်းအောင်လုပ်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ ဆိုလိုတာက နွေဦးရာသီအစောပိုင်း ဒါမှမဟုတ် ဆောင်းဦးရာသီနှောင်းပိုင်းမှာ ဓာတ်မြေဩဇာကျွေးတဲ့အခါ အပင်ပေါက်နေတဲ့ မြက်စေ့တွေနဲ့ ဓာတ်မြေဩဇာတွေကို ရောပြီး မြက်ခင်းပေါ်မှာ ညီညီညာညာ ဖြန်းပေးပါ။ ဒါမှမဟုတ် မြက်ခင်းပေါ်မှာ ၂၀ စင်တီမီတာတိုင်း အပေါက်ဖောက်ပြီး အမြစ်အသစ်တွေ ကြီးထွားစေဖို့ မြေဆွေးထည့်ဖို့ လိုပါတယ်။ မကြာခဏ ညှပ်ခြင်း၊ ရေလောင်းခြင်းနဲ့ သေနေတဲ့ မြက်အလွှာကို သန့်ရှင်းရေးလုပ်ခြင်းကြောင့် မြေဆီလွှာမရှိခြင်းနဲ့ အမြစ်ယိုစိမ့်ခြင်းအတွက် မြက်ခင်းရဲ့ အဖူးပေါက်ချိန် ဒါမှမဟုတ် ညှပ်ပြီးနောက်မှာ မြေဆီလွှာထည့်ပြီး လှိမ့်ပေးသင့်ပါတယ်။ ယေဘုယျအားဖြင့် တစ်နှစ်တစ်ကြိမ် ပြုလုပ်သင့်ပြီး နွေဦးရာသီအစောပိုင်းမှာ မြေဆီလွှာ အရည်ပျော်သွားပြီးနောက်မှာ မကြာခဏ လှိမ့်ပေးသင့်ပါတယ်။